Czy odziedziczyłeś majątek za granicą i nie wiesz, od czego zacząć? W sprawie spadek międzynarodowy kluczowe jest szybkie ustalenie prawa właściwego i zebranie podstawowych aktów (aktu zgonu, testamentu, postanowień sądowych). Ten przegląd poprowadzi Cię krok po kroku przez formalności, terminy i praktyczne pułapki.

Prawo właściwe i europejskie poświadczenie dziedziczenia

W sprawach międzynarodowych stosuje się Rozporządzenie UE 650/2012: prawo właściwe to zwykle prawo kraju, w którym spadkodawca miał zwykłe miejsce pobytu. Wyjątki zależą od daty otwarcia spadku i wyboru prawa przez spadkodawcę.

Europejskie poświadczenie dziedziczenia to dokument ułatwiający uznanie praw spadkowych w innych państwach członkowskich UE; poświadczenie przyspiesza formalności związane z dysponowaniem nieruchomością lub rachunkami bankowymi za granicą. W praktyce notariusz lub sąd krajowy może wydać poświadczenie na wniosek spadkobierców.

Krok po kroku: jakie dokumenty przygotować

Podstawowe dokumenty to akt zgonu spadkodawcy, testament albo postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, dokumenty potwierdzające tożsamość spadkobierców i wykaz majątku. Tłumaczenia przysięgłe są często obowiązkowe przy składaniu dokumentów za granicą lub w urzędach polskich.

W praktyce warto przygotować komplet oryginałów i poświadczonych kopii oraz tłumaczeń. Jeśli spadek obejmuje nieruchomość, potrzebne będą wyciągi z księgi wieczystej, zaświadczenia podatkowe i ewentualne pełnomocnictwa. Poniższa lista pomaga uporządkować najważniejsze pozycje przed kontaktem z notariuszem lub prawnikiem:

• Akt zgonu i testament: oryginały lub uwierzytelnione kopie, z tłumaczeniem przysięgłym
• Postanowienie o nabyciu spadku: sądowe lub notarialne dokumenty potwierdzające tytuł
• Dokumenty majątkowe: wyciągi z rejestrów nieruchomości, rachunki bankowe, umowy
• Pełnomocnictwa i zaświadczenia: jeżeli działasz przez pełnomocnika

Wprowadzenie listy ułatwia przygotowanie kompletów do zgłoszenia. Pamiętaj, że wymagania różnią się w zależności od kraju i instytucji, dlatego wczesna konsultacja z notariuszem specjalizującym się w prawie międzynarodowym oszczędza czas.

Jak zgłosić nabycie spadku w Polsce i terminy podatkowe

Jeśli nabywasz majątek za granicą, musisz zgłosić nabycie do polskiego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia sądu lub otrzymania urzędowego dokumentu potwierdzającego prawo do spadku. Nowe przepisy przewidują możliwość przywrócenia tego terminu w określonych przypadkach od 2026 roku.

Podatek od spadków i darowizn zależy od klasy podatkowej spadkobiercy i wartości majątku; zmiany w przepisach od początku 2026 r. wprowadziły m.in. modyfikacje stawek i mechanizmów zgłoszeniowych. W praktyce warto przygotować dokumenty finansowe oraz tłumaczenia aktów, aby urzędnik skarbowy mógł prawidłowo oszacować podstawę opodatkowania.

Nowe ułatwienia i ważne daty (2026)

Od 7 stycznia 2026 r. weszły zmiany w prawie spadkowym i podatkowym, które upraszczają niektóre procedury i umożliwiają przywrócenie terminu SD-Z2 w uzasadnionych przypadkach. Te modyfikacje mają na celu złagodzenie negatywnych skutków formalnych dla spadkobierców mieszkających poza Polską.

Od 17 marca 2026 r. planowane jest uproszczenie procedury wieczystoksięgowej — wnioski wieczystoksięgowe będą mogły być składane przez notariusza z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych, co ma przyspieszyć wpisy dotyczące nieruchomości w ramach dziedziczenia. W praktyce oznacza to krótszy czas oczekiwania na formalne uregulowanie własności.

Praktyczne komplikacje i rozwiązania

Najczęstsze komplikacje to sprzeczne testamenty spadkodawcy, różnice w prawie krajowym, konieczność tłumaczeń i długi czas uznania tytułu. W razie konfliktów między spadkobiercami warto rozważyć mediację lub powierzenie sprawy pełnomocnikowi w kraju, gdzie leży majątek.

Jeśli napotkasz opóźnienia urzędowe lub przegapisz termin SD-Z2, sprawdź możliwość przywrócenia terminu — nowe regulacje przewidują taką opcję w uzasadnionych sytuacjach. W praktyce szybka reakcja, komplet dokumentów i współpraca z notariuszem lub prawnikiem specjalizującym się w prawie międzynarodowym znacznie zmniejszają ryzyko komplikacji.

Jeżeli majątek obejmuje nieruchomość, pamiętaj o sprawdzeniu lokalnych przepisów dotyczących podatków od nieruchomości i ewentualnych opłat notarialnych. Dostosowanie strategii do miejsca położenia majątku oraz wykorzystywanie europejskiego poświadczenia zmniejsza ryzyko odmowy uznania praw spadkowych w innym państwie członkowskim.